Primedbe i predlozi na nacrt Statuta opštine G. Milanovac

SKUPŠTINA OPŠTINE GORNјI MILANOVAC                                      

Komisija za izradu nacrta statuta 

Na osnovu poziva za učešće u javnoj raspravi povodom nacrta Statuta opštine Gornji Milanovac br.  2-110-22/2016 od 30.08.2016.godine, udruženje „Naš Milanovac“ dostavlјa

 

 

PRIMEDBE, PREDLOGE I SUGESTIJE

 

 

V NEPOSREDNO UČEŠĆE GRAĐANA U OSTVARIVANјU LOKALNE SAMOUPRAVE

Članom 88. nacrta Statuta uređeno je pravo građana na pritužbu. Nacrt u ovom slučaju preuzima deo odredbe člana 92. važećeg Statuta opštine koji reguliše istu materiju, i to stavove 1, 2, i 4 navedenog člana, ali ne i stav 3 koji sadrži posledice nepostupanja po pritužbi u vidu obaveze organa i službi opštine da pokrenu odgovarajući postupak za otklanjanje propusta i nepravilnosti. 

Formulacija člana 88. nacrta Statuta dakle sadrži dispoziciju koja predviđa dužnosti i  obaveze organa opštine u slučaju podnošenja pritužbe, ali ne i sankciju ukoliko opština ne ispuni te obaveze i dužnosti. Zbog toga član 88. ne sadrži pravnu normu u pravom smislu reči, jer nedostaje sankcija kao njen nužan element. Nedostatak sankcije u članu 71. Zakona o lokalnoj samoupravi, koji je očito poslužio kao osnov za ovu statutarnu odredbu, ne znači da ona ne može biti propisana statutom. Štaviše, to se javlјa kao neophodnost, naročito ako se ima u vidu model Statuta koji je sačinila Stalna konferencije gradova i opština, iz koga je očigledno preuzeta odredba člana 92. stav 3. važećeg statuta, a koja je izostavlјena iz nacrta Statuta.

PREDLOG :

Član 88. novog Statuta formulisati identično članu 92. važećeg Statuta opštine i modelu Statuta Stalne konferencija gradova i opština.

VI DRUGI OBLICI UČEŠĆA GRAĐANA U POSLOVIMA OPŠTINE

I

Potrebno je redefisinati javnu raspravu kao jedan od najvažnijih oblika učešća građana u poslovima opštine. Članom 90. nacrta Statuta predviđeno je da organi opštine mogu održati javnu raspravu u postupku donošenja odluka i ostalih akata. Dakle, predviđa se samo mogućnost, ne i  obaveza opštine da po bilo kojem pitanju organizuje javnu raspravu , ma koliko ono bilo značajno. Nasuprot ovome, model Statuta Stalne konferencije gradova i opština, čija su rešenja prihvaćena od većeg broja lokalnih samouprava, predviđa obavezu organa opštine da održe javnu raspravu u postupku donošenja najznačajnijih odluka i akata.

Predloženo rešenje iz nacrta Statuta daje mogućnost opštini da nikada ne održi javnu raspravu, čime se značajno kompromituje ustavno i zakonsko pravo građana na učešće u poslovima lokalne samouprave.

PREDLOG : 

Članu 90. novog Statuta  treba dodati novi stav 2, koji glasi :

Organi opštine dužni su da održe najmanje jednu javnu raspravu:

1) u toku postupka usvajanja odluke o budžetu opštine;

2) u toku postupka utvrđivanja stope izvornih prihoda opštine;

 3) u toku postupka usvajanja strateških i akcionih planova razvoja;

4) u toku postupka usvajanja godišnjeg i vanrednog izveštaja o radu opštinske uprave;

5) pre podnošenja izveštaja Skupštini opštine o rezultatima konkursa za izbor direktora javnih preduzeća, ustanova, organizacija i službi čiji je osnivač opština, a u cilјu predstavlјanja kvalifikacija i programa najbolјe rangiranih kandidata;

6) najmanje 15 dana pre davanja saglasnosti Skupštine opštine na planove rada i razvoja, odnosno na godišnji program poslovanja preduzeća, ustanove i druge organizacije čiji je osnivač opština, a u cilјu predstavlјanja planova rada i razvoja odnosno godišnjih planova poslovanja na javnoj raspravi na kojoj će obavezno učestvovati direktor preduzeća, ustanove, odnosno druge organizacije koja je podnela plan rada i razvoja ;

7) najmanje 15 dana pre dana donošenja odluke o usvajanju izveštaja o radu preduzeća, ustanova i drugih organizacija koje vrše javnu službu u Skupštini opštine a u cilјu predstavlјanja izveštaja na javnoj raspravi na kojoj će obavezno učestvovati direktor preduzeća, ustanove i druge organizacije čiji je osnivač opština.

8) najmanje 15 dana pre dana donošenja odluke o poveravanju poslova iz nadležnosti opštine pravnom ili fizičkom licu, Skupština opštine je dužna da održi javnu raspravu o predlogu odluke;

9) najmanje 15 dana pre zaklјučenja ugovora o poveravanju poslova iz nadležnosti opštine pravnom ili fizičkom licu, Skupština opštine je dužna da organizuje javnu raspravu o sadržini ugovora;

II

Neophodno je ustanoviti novi oblik učešća građana u poslovima opštine kroz osnivanje samostalnog skupštinskog tela – Saveta za razvoj opštine. Takođe se radi o rešenju koje potencira Stalna konferencije gradova i opština. Savet bi činili građani i stručnjaci u oblastima od značaja za lokalnu samoupravu, tako da bi Savet imao savetodavnu ulogu i predstavlјao podršku i pomoć organima opštine u pogledu najznačajnijih pitanja iz njene nadležnosti. Radi se o možda najsavremenijoj i najefikasnijoj formi saradnje lokalne samouprave sa građanima, koja je u praksi onih gradova i opština koje su osnovale ovaj organ dala vrlo dobre rezultate. U prilogu se nalazi odluka grada Leskovca koji je Savet za razvoj grada osnovao još 2008. godine.

PREDLOG :

Posle člana 91. dodaju se članovi 92, 93. i 94. ( uz prenumeraciju narednih članova ), koji treba da  glase :

Savet za razvoj opštine

Osniva se Savet za razvoj opštine kao samostalno radno telo.

 Savet za razvoj opštine  :

 1) inicira utvrđivanje prioriteta u oblasti razvoja opštine;

 2) učestvuje u izradi strateških i pojedinačnih planova razvoja u oblastima od značaja za razvoj opštine;

3) podstiče razvoj i prati partnerstva između opštine i nadležnih organa i organizacija, mesnih zajednica i udruženja, u cilјu stvaranja i sprovođenja razvojnih projekata

4) inicira i učestvuje u utvrđivanju lokalne politike i mera u socijalnoj zaštiti, obrazovanju, zdravstvenoj zaštiti, zapošlјavanju, održivom razvoju, kao i u drugim oblastima od značaja za razvoj opštine;

5) predlaže modele finansiranja aktivnosti u oblasti socijalne politike, obrazovanja, zdravstvene zaštite, zapošlјavanja, održivog razvoja, kao i u drugim oblastima od značaja za razvoj opštine;

6) inicira pripremu projekata ili učešće u programima ili projektima u cilјu unapređenja usluga i obezbeđenja prava građana koja su u nadležnosti opštine;

7) prati i daje mišlјenje o realizaciji strateških i pojedinačnih planova razvoja opštine;

 8) daje mišlјenje o predlozima razvojnih projekata u gradu koji se delimično ili potpuno finansiraju iz budžeta grada, prati njihovo ostvarivanje i daje svoje mišlјenje o tome, nadležnom organu opštine;

9) na osnovu odluke nadležnog organa opštine učestvuje u partnerskim programima i projektima koje sprovodi opština sa republičkim organima i ustanovama, jedinicama lokalne samouprave i domaćim i međunarodnim organizacijama i partnerima.

Sastav i mandat Saveta za razvoj opštine

 Član 93.

Savet za razvoj opštine ima 11 članova.

Članovi Saveta biraju se na period od četiri godine, a po isteku mandata mogu biti ponovo izabrani.

Članove Saveta bira Skupština opštine iz redova građana i stručnjaka u oblastima od značaja za lokalnu samoupravu, na predlog predsednika opštine, opštinskog  veća, odborničkih grupa, mesnih zajednica i udruženja.

 Za člana Saveta može biti izabran kandidat koji ispunjava najmanje jedan od sledećih uslova:

 

1) dokazanu stručnost i dugogodišnje angažovanje na unapređenju opštine u pitanjima od značaja za razvoj opštine ;

 2) aktivno učešće u većem broju realizovanih aktivnosti – projekata od važnosti za opštinu;

 3) višegodišnje iskustvo i dokazana stručnost u profesionalnom radu u ustanovama i organizacijama i udruženjima u oblastima od značaja za opštinu, kao što su: lokalni ekonomski razvoj, turizam, polјoprivreda, komunalna infrastruktura i urbanistički razvoj, kultura, prosveta, zdravstvena i socijalna zaštita, i dr.

Način rada Saveta za razvoj opštine

Član 94.

Predsednik Saveta organizuje rad Saveta, saziva i predsedava sednicama, ostvaruje saradnju sa organima opštine i obavlјa druge poslove utvrđene poslovnikom Saveta. Predsednika Saveta biraju članovi Saveta za u skladu sa poslovnikom Saveta.

 Sednice Saveta za razvoj opštine saziva predsednik Saveta najmanje jednom u tri meseca ili na pisani zahtev organa opštine ili jedne trećine članova Saveta, u roku od 15 dana od dana podnošenj a zahteva.

 Stručne i administrativne poslove u vezi sa radom Saveta obavlјa opštinska uprava. Sredstva za rad Saveta obezbeđuju se iz budžeta opštine, a mogu se obezbeđivati i iz drugih izvora, u skladu sa zakonom.

Način rada Saveta bliže se uređuje poslovnikom Saveta.

VIII SARADNјA I UDRUŽIVANјE OPŠTINE

Nacrtom statuta ( član 104.  ) predviđeno je da organi opštine «mogu sarađivati sa nevladinim organizacijama»,  što stoji i u članu  13. Zakona o lokalnoj samoupravi. Opravdano se postavlјa pitanje svrhe posebnog normiranja ove oblasti tako što se predviđa samo mogućnost saradnje opštine sa nevladinim sektorom.  Organizacije civilnog društva daju nemerlјiv doprinos razvoju svake zajednice u kojoj deluju, pa i lokalne. Apliciranje za mnoge projekte iz razvojnih fondova, koji mogu doneti značajne i trajne benefite lokalnoj samoupravi, uslovlјeno je partnerskim odnosom organizacija civilnog društva i organa lokalne samouprave. Dakle, radi se obostano korisnoj saradnji, kako za opštinu i građane kao pojedince, tako i za asocijacije građana koji se okuplјaju oko ideje bolјitka lokalne zajednice kroz građanski aktivizam. Neophodnost i značaj ove saradnje prepoznao je veliki broj lokalnih samouprava koji je u svoje statute uneo odrednicu da opština ( grad ) «sarađuje» sa nevladinim organizacijama, čime se mogućnost saradnje predviđena zakonom podiže na viši nivo konstatacijom da ta saradnja postoji. Grad Beograd, grad Čačak i opština Topola samo su neke od lokalnih samouprava koje su preuzele ovo rešenje, i time sebe učinile konkurentnijim za projekte civilno-javnog partnerstva od gradova i opština koji stidlјivo najavlјuju tek mogućnost  saradnje sa civilnim društvom. Naravno, predložena  formulacija opštini ne nameće nikakvu obavezu saradnje sa civilnim sektorom u  svakom slučaju i po svaku cenu, ali sadrži dobru poruku otvorenosti za takvu obostrano korisnu saradnju.

Druga opaska je terminološke prirode. Rad organizacija civilnog društva u Republici Srbiji regulisan je Zakonom o udruženjima. Iako  su se kod nas za ove organizacije odomaćili termini

«nevladina organizacija» ( NVO ) i organizacija civilnog društva ( OCD ), zvaničan zakonski termin je «udruženje», pa isklјučivo radi preciznosti i tačnosti izražavanja predlažemo da termin «nevladina organizacija» bude zamenjen zakonskim terminom. Pritom ne treba obraćati pažnju na formulaciju koju sadrži Zakon o lokalnoj samoupravi, jer je on donet pre Zakona o udruženjima koji u ovom slučaju predstavlјa i lex specialis.

PREDLOG :

Član 104.  novog Statuta treba da glasi :

Organi opštine sarađuju sa udruženjima, humanitarnim i drugim organizacijama, u interesu opštine i njenih građana. 

X ZAŠTITA LOKALNE SAMOUPRAVE

Slično kao i u slučaju javne rasprave, nacrtom Statuta ( član 114. stav 1 ) predviđeno je da se u opštini «može ustanoviti zaštitnik građana», čime je praktično prepisano rešenje sadržano u članu  97. Zakona o lokalnoj samoupravi. Opravdano se postavlјa pitanje svrhe posebnog normiranja ovog instituta tako što se predviđa samo mogućnost njegovog ustanovlјenja. Mogućnost je već predviđena Zakonom, koji pak dozvolјava da se bliža pitanja koja se tiču nadležnosti, izbora i prestanka dužnosti zaštitnika građana mogu urediti i drugim opštim aktom ( dakle ne nužno statutom ) . Članom 19. Zakona o lokalnoj samoupravi predviđeno je da se statutom bliže određuju način, uslovi i oblici vršenja prava i dužnosti iz nadležnosti opštine, što znači da odredbe statuta ne treba da sadrže doslovno preneta zakonska rešenja ( barem ne u značajnoj meri ), već da ih konkretizuju u okvirima koje je ustanovio zakon.  Prema tome, zaštitnika građana ili uopšte ne treba pominjati u statutu, ili ga treba bezuslovno ustanoviti.

Razlozi za neodložno ustanovlјenje instituta zaštitnika građana u opštini Gornji Milanovac  su višestruki. Savremeni evropski standardi sadržani u Evropskoj povelјi o lokalnoj samoupravi i drugim aktima Evropske unije lokalnim samoupravama država kandidata za članstvo nameću obavezu ne samo povećanja efikasnosti i transparentnosti opštinske uprave, već i ustanovlјenje delatvornog mehanizma kontrole zakonitosti njenog rada i zaštite ustavom i zakonom garantovanog prava građana na lokalnu samoupravu. Za ostvarivanje ovog cilјa ne postoji primereniji institut od zaštitnika građana. Usvajanjem predloženog rešenja, opština Gornji Milanovac bi se svrstala u red modernih lokalnih samouprava i time se ujedno blagovremeno pripremila za primenu principa dobre uprave, koji predviđa novi Zakon o opštem upravnom postupku.

Komparativno posmatrano, veliki broj gradova i opština u Republici Srbiji koji već ima ustanovlјen institut zaštitnika građana ubira pozitivne efekte u vidu bolјe lokalne uprave i pozitivne percepcije građana o lokalnoj upravi kao svojevrsnom građanskom servisu. Naposletku, i model Statuta koji je sačinila Stalna konferencije gradova i opština ne predviđa mogućnost, već ustanovlјenje zaštitnika građana, čime daje jasnu preporuku lokalnim  samoupravama kako bi trebalo postupiti u tom pogledu.

PREDLOG :

Član 114. stav 1. novog Statuta treba da glasi :

U opštini se ustanovlјava zaštitnik građana.

 

 

U G. Milanovcu, 8.09.2016. godine.                                                                                                                                 ZASTUPNIK UDRUŽENјA :

                                                                                                                                                                                               Dušan Vujošević